تبلیغات
پژوهشکده مجازی تربیت اسلامی بنیان - امام‌ حسین‌(ع) و تربیت‌ دینی‌ (2)

پژوهشکده مجازی تربیت اسلامی بنیان

چهارشنبه 1 آذر 1391

امام‌ حسین‌(ع) و تربیت‌ دینی‌ (2)

پژوهشکده مجازی بنیان : روابط عمومی پژوهشکده بنیان   

ج‌) احترام‌ به‌ افكار جوانان‌

همان‌ گونه‌ كه‌ پیش‌تر گفته‌ شد، آن‌ روز كه‌ حسن‌ مثنی‌ فرزند امام‌ مجتبی‌(ع) ازیكی‌ از دختران‌ امام‌ حسین‌(ع) خواستگاری‌ كرد،امام‌ فرمودند:

«اختر یا بنی‌ احبّهما الیك‌؛فرزندم‌ !هر كدام‌ را بیشتر دوست‌ داری‌ انتخاب‌ كن‌.درباره‌ امام‌ حسن‌(ع) نیز نقل‌ شده‌ است‌،كه‌ روزی‌ «معاویة‌ بن‌ خدیج‌»به‌ عنوان‌خواستگاری‌ به‌ منزل‌ ایشان‌ آمد،امام‌ به‌ وی‌ فرمودند:

«انا قوم‌ لانُزّوج‌ نساءنا حتی‌ تستامرَهن‌ّ؛ما قومی‌ هستیم‌ كه‌ دخترانمان‌ را بدون‌نظر و مشورت‌ با خودشان‌،شوهر نمی‌دهیم‌

 

د) سلام‌ كردن‌ بالحنی‌ محبت‌آمیز

«سلام‌ كردن‌» از بهترین‌ آموزه‌های‌ دین‌ِ مبین‌ اسلام‌ است‌،سلام‌ یك‌ نوع‌ آغازارتباط‌ اجتماعی‌ با دیگران‌ است‌. سلام‌ نمودن‌ به‌ كودكان‌، سبب‌ رشد شخصیت‌ و تقویت‌عزت‌ نفس‌ در آنان‌ می‌شود،امام‌ حسین‌(ع) می‌فرمایند:

«للسلام‌ سبعون‌ حسنة‌،تسع‌ و ستون‌ للمبتدی‌ و واحدة‌ للراد؛سلام‌ كردن‌ هفتادحسنه‌ دارد،شصت‌ و نه‌ حسنة‌ آن‌ برای‌ سلام‌ كننده‌ و یك‌ حسنه‌ و پاداش‌، برای‌ پاسخ‌دهنده‌ است‌

و پیامبر اكرم‌(ص) می‌فرمایند: «پنج‌ چیز را تا لحظه‌ مرگ‌ ترك‌ نمی‌كنم‌ كه‌ یكی‌ ازآنها سلام‌ كردن‌ به‌ كودكان‌ است‌، تا بعد از من‌ نیز به‌ عنوان‌ رسمی‌ رایج‌ باقی‌ بماند

و امام‌ حسن‌(ع) می‌فرمایند: از مروت‌ و جوان‌مردی‌،انسان‌ این‌ است‌... كه‌ حقوق‌دیگران‌ را بپردازد و با بانگ‌ رسا و دل‌پذیر سلام‌ گوید

3 - توجه‌ و احترام‌ به‌ همسر

به‌ گونه‌ای‌ اجتناب‌ناپذیر باید قبول‌ كنیم‌ كه‌ شخصیت‌ همسر می‌تواند سبب‌ رشد وتكامل‌ یا انحطاط‌ خانواده‌ و فرزندان‌ گردد. احترام‌ به‌ همسر از مواردی‌ است‌ كه‌ در تربیت‌فرزندان‌، تأثیری‌ قابل‌ اطمینان‌ دارد. مادری‌ كه‌ در خانه‌ مورد احترام‌ شوهرش‌ قرار گیرد،باروحی‌ سرشار از عاطفه‌ و آرامش‌ و احساس‌، فرزندان‌ خویش‌ را تربیت‌ می‌كند، و در مقابل‌،اگر روح‌ او مورد تهاجم‌ قرار گیرد و به‌ شخصیت‌ وی‌ در منظر فرزندان‌ تحقیر و اهانت‌شود،بدیهی‌ است‌ كه‌ از روان‌ سالمی‌ نخواهد داشت‌.بنابراین‌ آرامش‌ خود را از دست‌می‌دهد و اضطراب‌ و نگرانی‌ او در فرزندان‌ نیز اثر می‌كند. مبتنی‌ بر چنین‌ نكتة‌ ژرفی‌ و براساس‌ تحقق‌ حق‌ همسر است‌ كه‌ روش‌ تربیتی‌ گفتاری‌ و عملی‌ امامان‌ شیعه‌(ع) در این‌باره‌ شكلی‌ از بهترین‌ برخوردها با همسر است‌.

در روز عاشورا هنگامی‌ كه‌«هلال‌ بن‌ نافع‌»عازم‌ جنگ‌ بود،همسر جوانش‌ از رفتن‌او ناراحت‌ شده‌ و به‌ شدت‌ می‌گریست‌،امام‌ حسین‌(ع) متوجه‌ او شده‌ و چنین‌ فرمودند:

ان‌ اهلك‌ لایطیب‌ لها فراقك‌،فلو رأیت‌ ان‌ تختار سرورها علی‌ البراز؛ ای‌ هلال‌!همسرت‌ جدایی‌ تو را نمی‌پسندد، تو آزادی‌ و می‌توانی‌ خشنودی‌ او را بر مبارزه‌ باشمشیرها مقدم‌ بداری‌.

نمونة‌ دیگری‌ كه‌ بیانگر،ارج‌ گذاری‌ پیشوای‌ شهیدان‌ است‌،جایی‌ كه‌ امام‌حسین‌(ع) تكریم‌ و گرامی‌ داشت‌ِ همسر را به‌ دوستانش‌سفارش‌ می‌كند و در پاسخ‌اعتراض‌ آنان‌ كه‌ به‌ فرش‌ها و پرده‌های‌ نو در منزل‌ آن‌ حضرت‌ اعتراض‌ می‌كردند،فرمود:

انا نتزوج‌ النساء فنعطیهن‌ مهورهن‌ فیشترین‌ بها ما شئن‌ لیس‌ لنا فیه‌ شی‌ء؛ ماپس‌ از ازدواج‌، مهریة‌ زنان‌ را پرداخت‌ می‌كنیم‌، پس‌ آنان‌ هر چه‌ را دوست‌ داشته‌ باشندمی‌خرند و ما دخالتی‌ نمی‌كنیم‌.

جالب‌ توجه‌تر از همة‌ مطالب‌ گذشته‌،ابراز محبتی‌ است‌ كه‌ امام‌ حسین‌(ع) به‌فرزند وهمسرشان‌ می‌نماید،آن‌ جا كه‌ در اشعاری‌، بالاترین‌ سطوح‌ تكریم‌ فرزند و همسررا به‌ تصویر می‌كشد و می‌فرمایند:

لعمرك‌ اننی‌ لاحب‌ داراًتكون‌ بها سكینه‌ و الرباب‌ احبها و ابذل‌ جل‌ّ مالی‌ولیس‌ لعاتب‌ عندی‌ عتاب‌

احبها و ابذل‌ جل‌ّ مالی‌ولیس‌ لعاتب‌ عندی‌ عتاب‌ احبها و ابذل‌ جل‌ّ مالی‌ولیس‌ لعاتب‌ عندی‌ عتاب‌

- به‌ جان‌ تو سوگند!من‌ خانه‌ای‌ را دوست‌ دارم‌ كه‌ در آن‌ سكینه‌ و رباب‌ باشند.

- من‌ آنها را دوست‌ دارم‌ و اموال‌ خود را به‌ آنان‌ می‌بخشم‌ و كسی‌ سزاوار نیست‌ كه‌مرا سرزنش‌ كند

4 - گرامی‌ داشت‌ مقام‌ معلّم‌

.

5 -

از آن‌ جایی‌ كه‌ علم‌ در اسلام‌ دارای‌ ارزشی‌ بسیار است‌ كه‌ وصف‌ آن‌ محتاج‌نگارش‌ كتاب‌هایی‌ می‌باشد،معلم‌ نیز از جایگاه‌ ویژه‌ای‌ برخوردار است‌ و گرامی‌ داشت‌معلمان‌ در روش‌ و سیرة‌ امامان‌ شیعه‌ جلوه‌ای‌ زیبا یافته‌ است‌:

جعفر، یكی‌ از فرزندان‌ امام‌ حسین‌(ع) در نزد معلمی‌ به‌ نام‌ «عبدالرحمان‌» درمدینه‌ آموزش‌ می‌دید،روزی‌ معلم‌ جملة‌ (الحمدلله‌ رب‌ العالمین‌) را به‌ او آموخت‌.هنگامی‌ كه‌ جعفر این‌ جمله‌ را برای‌ پدر قرائت‌ كرد،امام‌ حسین‌(ع) معلم‌ فرزندش‌ رافراخواند و هزار دینار و هزار حلّه‌ به‌ او پاداش‌ داد،وقتی‌ به‌ خاطر پاداش‌ زیاد به‌ معلم‌ مورداعتراض‌ قرار گرفت‌، فرمود: «هدیة‌ من‌ كجا برابر با تعلیم‌ (الحمدلله‌ رب‌ العالمین‌)است‌؟»

این‌ سخنان‌ و همانند آن‌،ارائه‌ كنندة‌ این‌ الگوی‌ تربیتی‌ است‌ كه‌ مال‌ و ثروت‌ دنیانمی‌تواند جای‌گاه‌ معنوی‌ علم‌ و تعلم‌ را برابر آید،بلكه‌ برای‌ همیشه‌ تاریخ‌ ارزش‌ وجای‌گاه‌ علم‌ بالاتر از مال‌ و ثروت‌ است‌

جبران‌ نیكی‌ دیگران‌ به‌ بهترین‌ صورت‌

یكی‌ از دستورات‌ دل‌پذیر و تربیتی‌ اسلام‌ این‌ است‌ كه‌ اگر كسی‌ به‌ شما بدی‌ كرد،او را عفو كنید واگر كسی‌ به‌ شما خوبی‌ نمود، به‌ بهتر از آن‌ جواب‌ گویید. زیرا این‌ كار سبب‌گسترش‌ نیكی‌ میان‌ افراد جامعه‌ و همدلی‌ هر چه‌ بیشتر مومنان‌ به‌ یك‌ دیگر می‌شود.

امام‌ حسین‌(ع) یكی‌ از جلوه‌های‌ آشكار این‌ سخن‌ است‌، چه‌ این‌ كه‌ «انس‌ بن‌مالك‌» می‌گوید:

«نزد امام‌ حسین‌(ع) بودم‌،كنیزكی‌ در حالی‌ كه‌ دسته‌ای‌ ریحان‌ به‌ دست‌ داشت‌،وارد شد و آن‌ را تقدیم‌ امام‌ نمود؛حضرت‌ فرمودند: تو را به‌ خاطر خداوند آزاد كردم‌،انس‌می‌گوید: با تعجب‌ پرسیدم‌ كنیزكی‌ برای‌ شما دسته‌ای‌ ریحان‌ آورد و به‌ شما سلام‌ كرد.شما او را آزاد كردید!؟ امام‌ فرمودند: خداوند این‌ گونه‌ ما را ادب‌ كرده‌ است‌، زیرا كه‌ فرموده‌است‌: «واذا حییتم‌ بتحیة‌ فحیوا بأحسن‌ منها أوردوها؛ زمانی‌ كه‌ كسی‌ به‌ شما تحیت‌ ودرود گفت‌، شما نیز جواب‌ او را به‌ همان‌ یا بهتر از آن‌ بگویید.» و جواب‌ بهتر این‌ كنیز،آزادی‌ اوست

6 - تواضع‌ و هم‌نشینی‌ با فقراء

آنان‌ كه‌ براساس‌ تربیت‌ قرآنی‌ رشد یافته‌ و ملاك‌ و معیار فضیلت‌ را تقوا می‌دانند،هیچ‌گاه‌ خود را به‌ حساب‌ نمی‌آورند.عیاشی‌ و دیگران‌ روایت‌ كرده‌اند:روزی‌ امام‌حسین‌(ع) به‌ گروهی‌ از مساكین‌ گذشت‌ كه‌ عباهای‌ خود را بر زمین‌ انداخته‌ و روی‌ آن‌نشسته‌ بودند و نان‌ خشكی‌ در پیش‌ روداشتند و می‌خوردند. وقتی‌ كه‌ حضرت‌ را دیدند، اورا دعوت‌ كردند. حضرت‌ از اسب‌ پیاده‌ شد و فرمود: خداوند متكبران‌ را دوست‌ ندارد و نزدآنان‌ نشست‌ و كمی‌ نان‌ تناول‌ فرمود، سپس‌ به‌ آنان‌ گفت‌، همان‌ گونه‌ كه‌ من‌ دعوت‌ شما راپذیرفتم‌، شما نیز دعوت‌ مرا بپذیرید. آنان‌ را به‌ خانه‌ بردند و دستور دادند كه‌ از آنان‌پذیرایی‌ شود و آنان‌ را انعام‌ داده‌، نوازش‌ كردند.

7 - جای‌گاه‌ مادران‌ شایسته‌

امروز بیشتر از گذشته‌،مادر به‌ عنوان‌ مؤثرترین‌ عامل‌ تربیتی‌ فرزندان‌، مطرح‌است‌، چه‌ این‌ كه‌ ساختار هویت‌ افراد وابسته‌ به‌ همین‌ نكتة‌ ظریف‌ است‌،تا آن‌ جا كه‌ متون‌دینی‌ ما بخشی‌ از عوامل‌ نیك‌بختی‌ و یا تیره‌بختی‌ افراد را مربوط‌ به‌ دوران‌ بارداری‌ مادرمی‌داند،زیرا،رفتار و حالات‌ مادر در ابتدایی‌ترین‌ تا پایانی‌ترین‌ لحظات‌ این‌ دوران‌،درشكل‌گیری‌ شخصیت‌ آیندة‌ كودك‌ تأثیر می‌گذارد.

 

امام‌ حسین‌(ع) نیز آثار تربیتی‌ دامن‌ مادران‌ پاك‌ و باعفت‌ را تبیین‌ می‌نماید و اثرعمیق‌ و ریشه‌دار آن‌ را در زندگی‌ افراد چنین‌ شرح‌ می‌دهد:

«الا ان‌ الدعی‌ ابن‌ الدعی‌ قد ركز بین‌ اثنتین‌ بین‌ السلة‌ و الذلة‌ و هیهات‌ مناالذلة‌یابی‌ الله‌ ذلك‌ لنا و رسوله‌ و المؤمنون‌ و حجور طابت‌ و طهرت‌ و انوف‌ حمیة‌ و نفوس‌ابیه‌ من‌ ان‌ نوثر طاعة‌ اللئام‌ علی‌ مصارع‌ الكرام‌؛ ناپاك‌، فرزند ناپاك‌ ]عبیدالله‌ بن‌زیاد[مرا در پذیرش‌ یكی‌ از دو راه‌،مجبور كرده‌ است‌: بین‌ مرگ‌ و ذلت‌.اما هیهات‌! كه‌ ماذلت‌ وخواری‌ را بپذیریم‌، خداوند و رسول‌ او و مؤمنین‌ و دامن‌های‌ پاك‌ و غیرتمندان‌ بر مانمی‌پسندد كه‌ اطاعت‌ فرومایگان‌ و پس‌ فطرتان‌ را بر مرگ‌ با عزت‌ و شرافت‌مندانه‌ترجیح‌ دهیم‌.»

در این‌ بیان‌ امام‌(ع) یكی‌ از دلایل‌ نپذیرفتن‌ ذلت‌ و خواری‌ را،دامن‌های‌ پاك‌مادرانی‌ می‌داند كه‌ زمینه‌ساز چنین‌ اندیشه‌ای‌ است‌.و در روز عاشورا نیز برای‌ بیدار كردن‌دل‌ها و اتمام‌ حجت‌ و برهان‌ بر همگان‌ نسبت‌ خود را به‌ حضرت‌ فاطمه‌ و خدیجه‌ متذكرمی‌شوند:

«انشدكم‌ السهل‌ تعلمون‌ ان‌ امی‌ فاطمة‌ الزهراء بنت‌ محمد؟قالوا:اللهم‌ نعم‌ -انشدكم‌ الله‌ هل‌ تعلمون‌ ان‌ جدتی‌ خدیجة‌ بنت‌ خویلد اول‌ نساء هذه‌ الامة‌اسلاماً؟قالوا:اللهم‌ نعم‌؛ شما را به‌ خدا قسم‌ می‌دهم‌، آیا می‌دانید كه‌ مادر من‌ «فاطمة‌زهرا» دختر محمد مصطفی‌ است‌؟گفتند:آری‌، شما را به‌ خدا قسم‌ می‌دهم‌، آیا می‌دانیدكه‌ «خدیجه‌ دختر خویلد» نخستین‌ زنی‌ كه‌ اسلام‌ را پذیرفته‌ مادر بزرگ‌ من‌ است‌، گفتند:آری‌.

 

وامام‌ حسین‌(ع) به‌ معاویه‌ فرمودند:سعادت‌ ما در اثر تربیتی‌ است‌ كه‌ از دامن‌مادرانی‌ پاك‌ و پارسا چون‌ فاطمه‌ و خدیجه‌،یافته‌ایم‌.

8 - بهره‌گیری‌ از كلمات‌ دلپذیر در سخن‌

سخن‌ گفتن‌ به‌ گونه‌ای‌ معرف‌ شخصیت‌ كسی‌ است‌ كه‌ لب‌ به‌ سخن‌ می‌گشاید و ازسوی‌ دیگر، لحن‌ و صوت‌ و كلمات‌ می‌تواند در اطرافیان‌ تأثیری‌ سازنده‌ و یا مخرّب‌ داشته‌باشد. سخن‌ نرم‌ ،نیكو و محبت‌آمیز می‌تواند از مشكلات‌ روحی‌ و ناهنجاری‌های‌ كودكان‌و نوجوانان‌ بكاهد و محبت‌ را در قلب‌ و دل‌ بزرگسالان‌ ریشه‌دارتر نماید،در مقابل‌تندخویی‌ در سخن‌ می‌تواند سبب‌ افسردگی‌، گوشه‌گیری‌، بدبینی‌ و یا ناامیدی‌ در آنان‌گردد.اكنون‌ نمونه‌هایی‌ از ارتباط‌ كلامی‌ امام‌ حسین‌ با فرزندان‌ و یارانش‌ را تقدیم‌می‌نماییم‌.

الف‌) در هنگام‌ گفت‌ و گو با دخترش‌ سكینه‌ برای‌ تسكین‌ دردهای‌ روحی‌ وی‌، این‌گونه‌ می‌فرماید:

«یا نور عینی‌، كیف‌ لا یستسلم‌ للموت‌ من‌ لا ناصر له‌ و لامعین‌؛ ای‌ نور چشم‌ من‌!چگونه‌ كسی‌ كه‌ یاوری‌ ندارد،تسلیم‌ مرگ‌ نباشد

ب‌) آن‌ هنگام‌ كه‌ برادرش‌ عباس‌(ع) را برای‌ جست‌ و جو از علت‌ حركت‌ سپاه‌دشمن‌ می‌فرستد، علاقة‌ قلبی‌ خویش‌ را به‌ او با این‌ عبارت‌ ابراز می‌دارد:

«یا عباس‌، اركب‌ بنفسی‌ انت‌-یا اخی‌- حتی‌ تلقاهم‌ فنقول‌ لهم‌:مالكم‌؟و مابدالكم‌ و تسئلهم‌ عما جاد بهم‌؛ برادرم‌ عباس‌، جانم‌ به‌ فدایت‌، سوار شو و به‌ نزد آنان‌ برو و بگوشما را چه‌ شده‌ است‌؟چه‌ می‌خواهید؟و از سبب‌ آمدن‌ سپاه‌ بپرس‌.»

ج‌) هنگامی‌ كه‌ قاسم‌(ع) از شهادت‌ خود پرسید،امام‌ حسین‌(ع) به‌ او چنین‌ فرمود:

«ای‌ والله‌ -فداك‌ عمك‌- انك‌ لاحد من‌ یقتل‌ من‌ الرجال‌ معی‌؛ آری‌، عمویت‌فدایت‌ باد، به‌ خدا سوگند! تو هم‌ در ردیف‌ مردانی‌ هستی‌ كه‌ با من‌ شهید خواهند شد.»

 

د) و در آخرین‌ لحظات‌ هنگام‌ خداحافظی‌،امام‌ سجاد(ع) را در آغوش‌ كشیده‌،فرمود: پسرم‌ تو پاكیزه‌ترین‌ فرزندان‌ من‌ هستی‌ و بهترین‌ خاندان‌ من‌ می‌باشی‌،تو ازطرف‌ من‌،سرپرست‌ این‌ زنان‌ و كودكان‌ خواهی‌ بود.

گفتار دوم‌: الگوهای‌ تربیتی‌ قیام‌ عاشورا

در راستای‌ تحقیق‌ و پژوهش‌ در عنوانی‌ چون‌ «امام‌ حسین‌ و تربیت‌ دینی‌»و برای‌كاوش‌ در رسالت‌ اسوه‌یابی‌ و الگوپذیری‌،لازم‌ است‌ مجموعه‌های‌ فضیلتی‌ را مورد مطالعه‌عمیق‌ و ثمربخش‌ قرار دهیم‌،تا از میان‌ پیچ‌وخم‌ كوچه‌های‌ تاریخ‌ برجسته‌ها و ترازهایی‌را گزینش‌ و به‌ عنوان‌ مدل‌ زیستن‌ و مردن‌ معرفی‌ نماییم‌، زیرا زیستن‌ و مردن‌ هر دونیازمند الگویی‌ وارسته‌ و شایسته‌ است‌.

 

می‌توان‌ گفت‌، نهضت‌ عاشورا از آغاز تا سرانجام‌،صحنه‌ای‌ است‌ كه‌ همة‌ الگوهای‌تربیتی‌ را ارائه‌ داده‌ و خواهان‌ هر اسوه‌ و الگویی‌ را كام‌یاب‌ و سیراب‌ می‌كند،چرا كه‌مجموعة‌ عاشورا تنها تبلور یك‌ قیام‌ ساده‌ نیست‌، بلكه‌ سرایی‌ است‌ كه‌ نمایندگان‌ تمامی‌اقشار جامعه‌ و در همه‌ مراحل‌ سنی‌ از كودك‌ و خردسال‌،نوجوان‌ و جوان‌ و میان‌سال‌ وپیر،زن‌ و مرد،تازه‌ عروس‌ و نوداماد و...در كمال‌ نمونه‌برداری‌ از انسان‌ كامل‌،درخششی‌خورشیدگونه‌ پیدا می‌كنند تا پرتو خویش‌ را به‌ همة‌ عالم‌ برسانند و سبب‌ زنده‌شدن‌سلول‌های‌ مرده‌ در گوشه‌ گوشة‌ آن‌ گردند.

موضوعات

به گالری تصاویر دیدنی پژوهشکده مجازی تربیت اسلامی بنیان خوش آمدید

نظرسنجی

    به نظر شما آیا نظام آموزش و پرورش كشور در حوزه تربیت اسلامی موفق بوده است ؟



آمار وب سایت

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • بازدید ماه آینده :
  • تعداد کل اخبار :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :