تبلیغات
پژوهشکده مجازی تربیت اسلامی بنیان - مطالب روابط عمومی پژوهشکده بنیان

پژوهشکده مجازی تربیت اسلامی بنیان

چهارشنبه 1 آذر 1391

امام‌ حسین‌(ع) و تربیت‌ دینی‌

پژوهشکده مجازی بنیان : روابط عمومی پژوهشکده بنیان   

                                                                               
                                     

مقدمه‌

مهم‌ترین‌ امتیاز انسان‌ از سایر موجودات‌ عالم‌، قابلیت‌ رشد و استعداد كمال‌ دروجود اوست‌ و هویت‌ انسان‌ در پرتو همین‌ ویژگی‌ معنا پیدا می‌كند،چه‌ این‌ كه‌ ارزش‌ واقعی‌او در گرو پیمودن‌ مسیر كمال‌ و به‌ فعلیت‌ رساندن‌ استعدادها و شكوفایی‌ خلاقیت‌های‌باطنی‌ او می‌باشد، و از این‌ روست‌ كه‌ آفریدگار جهان‌، همه‌ موجودات‌ هستی‌ را در مسیررشد و به‌ خاطر پرورش‌ و تكامل‌ وی‌ آفریده‌ است‌.

در این‌ راستا، اگر انسان‌ در سایة‌ عوامل‌ تربیتی‌، راه‌ رشد و تربیت‌ صحیح‌ رابپیماید به‌ بالاترین‌ درجه‌ فضایل‌ و كمالات‌ انسانی‌ خواهد رسید، به‌ گونه‌ای‌ كه‌ ملائك‌ ازرسیدن‌ به‌ مقام‌ وی‌ عاجز می‌شوند. و اگر از روش‌ تربیتی‌ مستقیم‌ منحرف‌ شود،به‌موجودی‌ پست‌ و بی‌ ارزش‌ تبدیل‌ خواهد شد.

از سوی‌ دیگر، به‌ حكم‌ آفرینش‌ یكی‌ از اوصافی‌ كه‌ در نهاد هر انسانی‌ به‌ ودیعه‌گذارده‌ شده‌،خصلت‌ «الگوپذیری‌»است‌، زیرا هر كسی‌ می‌كوشد به‌ نوعی‌ ازشخصیت‌هایی‌ كه‌ در اندیشه‌ او بزرگ‌ و كامل‌ هستند، پیروی‌ كند و شیوه‌ و مقام‌ آنان‌ راسرمشق‌ خود قرار دهد.

اكنون‌ باید فرد الگوپذیر را در شناخت‌ شخصیت‌های‌ كامل‌ و جامع‌ كه‌ می‌توانندراهنمای‌ او باشند،یاری‌ نمود، تا در مسیر پر پیچ‌ وخم‌ و از میان‌ هزاران‌ الگوی‌ساختگی‌،خیالی‌ و درست‌ و یا نادرست‌ راه‌ درست‌ را بیابد.

قرآن‌ بهترین‌ قانون‌ تربیت‌ وانسان‌ساز،به‌ این‌ نكته‌ عنایت‌ دارد و برای‌ تربیت‌ وپرورش‌ درست‌ انسان‌ها،به‌ معرفی‌ چهره‌های‌ نیك‌ می‌پردازد.از این‌ رو می‌فرماید: (و قدكانت‌ لكم‌ اسوة‌ حسنة‌ فی‌ ابراهیم‌) و(لكم‌ فی‌ رسول‌ الله‌ اسوة‌ حسنة‌(.

بنابراین‌، داشتن‌ مقتدا و الگو برای‌ پذیرش‌ و پیمودن‌ راه‌ درست‌، امری‌ ضروری‌است‌.اگر چه‌ نهضت‌ عاشورا بسی‌ تلخ‌ و اسف‌بار بود و دل‌ انسان‌های‌ آزاده‌ را جریحه‌داركرد،ولی‌ یك‌ حادثه‌ معمولی‌ نبود،بلكه‌ با تمام‌ وقایع‌ تاریخ‌ تفاوتی‌ بس‌ عظیم‌ داشت‌. زیرارهبرش‌ عصارة‌ نبوت‌ و رسالت‌ پنجمین‌ نفر اصحاب‌ كسا،تجسم‌ حق‌ و اسلام‌راستین‌،انسان‌ كامل‌ و تربیت‌ شدة‌ دامان‌ رسول‌ خدا(ص) است‌. امام‌ حسین‌(ع) انسانی‌الهی‌ ،با هدف‌ است‌ كه‌ افكار بلندش‌ در جای‌ جای‌ این‌ قیام‌ و حركت‌، تبلوری‌ ویژه‌ یافته‌است‌ كه‌ در بیان‌ نغزش‌ نیز تبیین‌ شده‌ است‌،كه‌ فرمود:«و لكم‌ فی‌ اسوة‌؛ در من‌ برای‌ شماالگویی‌ است‌«

 

اكنون‌ ما در این‌ پژوهش‌ با عنوان‌ «امام‌ حسین‌ و تربیت‌ دینی‌» به‌ ترسیم‌ دوجنبة‌الگویی‌ در این‌ زمینه‌ می‌پردازیم‌ كه‌ عبارتند از:

 

1 - از آن‌ جایی‌ كه‌ سیرة‌ تربیتی‌ پیشوایان‌ معصوم‌(ع) را می‌توان‌ به‌ عنوان‌بهترین‌ و كامل‌ترین‌ شیوه‌ و مدل‌ تربیت‌،ارائه‌ نمود،نوشتار حاضر به‌ برخی‌ از روش‌های‌تربیتی‌ امام‌ حسین‌ می‌پردازد.

2 - از سوی‌ دیگر، نهضت‌ عاشورا از آغاز تا انجام‌،مجموعه‌ای‌ از الگوهای‌ارزشمند در زمینة‌ اخلاق‌ وتربیت‌ دینی‌ است‌. در این‌ كاوش‌ كوتاه‌ به‌ جنبه‌های‌ ویژه‌ای‌ ازالگوهای‌ فرهنگ‌ عاشورا اشاره‌ خواهیم‌ نمود.بنابراین‌ آنچه‌ در این‌ مقال‌ بررسی‌ می‌شود،در دو بخش‌ شیوه‌های‌ تربیتی‌ امام‌ حسین‌(ع) و الگوهای‌ تربیتی‌ نهضت‌ عاشورا تدوین‌می‌گردد.

گفتار اول‌: شیوة‌ تربیتی‌ امام‌ حسین‌(ع(

از آن‌ جایی‌ كه‌ پایگاه‌ عصمت‌، كامل‌ترین‌ انسان‌ بر عالم‌ خاكی‌ است‌، امام‌حسین‌(ع) نیز به‌ حكم‌ آیه‌: (انما یرید الله‌ لیذهب‌ عنكم‌ الرجس‌ اهل‌ البیت‌ و یطهركم‌تطهیرا(

از همه‌ پلیدیها مبرا و به‌ همة‌ صفات‌ نیكویی‌ كه‌ ممكن‌ است‌ یك‌ بشر دارای‌ آن‌باشد،موصوف‌ است‌.افزون‌ بر این‌ كه‌ خویشتن‌ متصف‌ به‌ همه‌ نشانه‌های‌ كمال‌هستند،آمده‌اند تا دیگران‌ را نیز با شیوه‌های‌ تربیتی‌ خود به‌ كمالی‌ افزون‌تر هدایت‌گرشوند.روش‌ آموزش‌ فضایل‌ اخلاقی‌ در عمل‌ و گفتار ایشان‌ جلوه‌ای‌ قابل‌ توجه‌ دارد.

1 - رضا و تسلیم‌

رضایت‌ در مقابل‌ آنچه‌ خدا برای‌ انسان‌ می‌خواهد نتیجة‌ توكل‌ و صفات‌ درونی‌سالك‌ طریق‌ است‌. توكل‌ در شخصی‌ چون‌ امام‌ حسین‌(ع) جلوه‌های‌ گوناگونی‌می‌یابد،آن‌ جا كه‌ او هر آنچه‌ از اموال‌ به‌ دستش‌ می‌رسد در راه‌ محتاجان‌ صرف‌می‌فرمودند و هیچ‌گاه‌ كسی‌ از او چیزی‌ درخواست‌ نكرد، مگر آن‌ حضرت‌ به‌ او عنایت‌فرمودند. ودر شعر خویش‌ به‌ این‌ توجه‌ می‌دهند

                                                                                                   

 

و ان‌ تكن‌ الارزاق‌ قسماًمقدرافقلة‌ حرص‌ المرء فی‌ الكسب‌ اجمل‌

و ان‌ تكن‌ الاموال‌ للترك‌ جمعهافمابال‌ متروك‌ به‌ المرء یبخل‌

- و اگر روزی‌ و رزق‌ تقسیم‌ شده‌ و مقدار، از سوی‌ خداست‌، پس‌ حرص‌ كمتر انسان‌در كسب‌ و اكتساب‌ نیكوتر است‌. - و اگر جمع‌ كردن‌ اموال‌ برای‌ ترك‌ كردن‌است‌،بنابراین‌،به‌ آنچه‌ ترك‌ خواهد شد چرا باید بخل‌ ورزید و آن‌ را صرف‌ نكرد.

بخل‌، نتیجه‌ احتیاج‌ و كم‌بینی‌ است‌ و آن‌ كه‌ در اوج‌ قلة‌ توكل‌ سیر می‌كند، هیچ‌ گاه‌به‌ كسی‌ بخل‌ نمی‌ورزد و در همة‌ لحظات‌ زندگی‌ مادی‌ و معنوی‌ و زندگی‌ و مرگ‌ تسلیم‌ وراضی‌ به‌ امر خداوند است‌.

آنچه‌ امام‌(ع) دربارة‌ خویش‌ می‌گوید به‌ گونه‌ای‌ برای‌ تربیت‌ و آموزش‌ دیگران‌است‌،چه‌ این‌ كه‌ در منزل‌ «غریب‌ الهجانات‌» چهار تن‌ به‌ نام‌های‌ «عمرو بن‌ خالد»خادم‌عمر بن‌ خالد،«مجمع‌ بن‌ عبدالله‌»و«نافع‌ بن‌ هلال‌»به‌ همراهی‌ «طرماح‌ بن‌ عدی‌» كه‌ ازكوفه‌ حركت‌ كرده‌ بودند؛ با امام‌ مواجه‌ گردیدند و امام‌ پس‌ از شنیدن‌ شعر «طرماح‌» در مدح‌و ستایش‌ آن‌ حضرت‌ فرمودند:

«انا والله‌ لارجوا ان‌ یكون‌ خیرا ما اراد الله‌ بنا قتلنا ام‌ ظفرنا؛ به‌ خدا سوگند!امیدوارم‌ كه‌ اراده‌ و خواست‌ خدا دربارة‌ ما خیر باشد، خواه‌ كشته‌ شویم‌ یا پیروز گردیم»

اكنون‌ به‌ جلوه‌های‌ آشكارتری‌ از تسلیم‌ و رضایت‌ آن‌ حضرت‌ در سخنان‌ ایشان‌اشاره‌ می‌كنیم‌:

الف‌) در كنار مرقد جدّش‌ رسول‌ الله‌(ص) از خداوند می‌خواهد آنچه‌ برای‌ او پیش‌می‌آید سبب‌ رضایت‌ او باشد:

«اَسئلك‌ یا ذالجلال‌ و الاكرام‌، بحق‌ هذا القبر و من‌ فیه‌ الا اخترت‌ لی‌ ما هو لك‌رضی‌ً و لرسولك‌ رضی‌؛ ای‌ خدای‌ صاحب‌ جلال‌ و كرامت‌ بخش‌،به‌ حق‌ این‌ قبر و كسی‌كه‌ در میان‌ آن‌ است‌، از تو درخواست‌ می‌كنم‌ كه‌ راهی‌ را در پیش‌ روی‌ من‌ بگذاری‌ كه‌ موردخشنودی‌ تو و پیامبرت‌ باشد.»

ب‌) وقتی‌ «ابوبكر بن‌ عبدالرحمن‌» نصیحت‌ می‌كند كه‌ امام‌ حسین‌(ع) به‌ عراق‌نرود و شمه‌ای‌ از سرشت‌ و فرهنگ‌ مردم‌ كوفه‌ را بیان‌ می‌كند،امام‌ ضمن‌ تشكر از اومی‌فرمایند: «آنچه‌ خداوند مقدر نموده‌ باشد انجام‌ می‌شود.»

ج‌) در گفت‌ و گویی‌ با «ام‌هانی‌»خواهر امام‌ علی‌(ع) هنگام‌ هجرت‌ امام‌ ازمدینه‌،سرشار از عاطفه‌ و اشك‌ با امام‌ چنین‌ می‌گوید: «شنیده‌ام‌ كه‌ به‌ سوی‌ كشته‌ شدن‌می‌روی‌؟»

امام‌(ع) در پاسخ‌ می‌فرمایند:

«كل‌ُ الذی‌ مقدر و هو كائن‌ لامحالة‌؛ هر چه‌ خداوند مقدر كرده‌ است‌ به‌ ناگزیرانجام‌ می‌شود.»

د) امام‌ حسین‌(ع) در وصیت‌نامة‌ معروف‌ خود كه‌ منشور انقلاب‌ عاشورا محسوب‌می‌شود، می‌نویسد:

«و ما توفیقی‌ الا بالله‌ علیه‌ توكلت‌ و الیه‌ انیب‌؛توفیقی‌ برای‌ من‌ نیست‌ مگر ازخداوند، و من‌ بر او توكل‌ می‌كنم‌ و به‌ او شكایت‌ می‌برم‌.»

ه) وقتی‌ «عبدالله‌ بن‌ مطیع‌»درباره‌ مردم‌ كوفه‌ و تجربة‌ آن‌ مردم‌، سخن‌ می‌گوید،امام‌ به‌ او می‌فرماید: «یقضی‌ الله‌ ما احب‌؛ خداوند آنچه‌ را دوست‌ دارد مقدر می‌كند.»

و) امام‌ در همه‌ برخوردهای‌ خویش‌ درس‌ رضایت‌ و تسلیم‌ در مقابل‌ خداوند رامطرح‌ می‌نماید، تا آن‌ جا كه‌ در دعای‌ پایانی‌ خویش‌ در حالی‌ كه‌ بیش‌ از یاران‌ خود،زخم‌شمشیر و تیر و سنگ‌ برداشته‌ است‌ می‌گوید:

«صبراً علی‌ قضائك‌ یا رب‌ لااله‌ سواك‌،یا غیاث‌ المستغیثین‌،مالی‌ رب‌ سواك‌ ولامعبود غیرك‌،صبراً علی‌ حكمك‌؛ بر قضای‌ خود شكیبا هستم‌!پروردگارا معبودی‌ جز تونیست‌،ای‌ پناه‌ بی‌ پناهان‌،من‌ غیر تو پروردگار و معبودی‌ ندارم‌،بر خواست‌ و ارادة‌ تو شكیباهست‌.»

ادامه مطلب

چهارشنبه 1 آذر 1391

امام‌ حسین‌(ع) و تربیت‌ دینی‌ (2)

پژوهشکده مجازی بنیان : روابط عمومی پژوهشکده بنیان   

ج‌) احترام‌ به‌ افكار جوانان‌

همان‌ گونه‌ كه‌ پیش‌تر گفته‌ شد، آن‌ روز كه‌ حسن‌ مثنی‌ فرزند امام‌ مجتبی‌(ع) ازیكی‌ از دختران‌ امام‌ حسین‌(ع) خواستگاری‌ كرد،امام‌ فرمودند:

«اختر یا بنی‌ احبّهما الیك‌؛فرزندم‌ !هر كدام‌ را بیشتر دوست‌ داری‌ انتخاب‌ كن‌.درباره‌ امام‌ حسن‌(ع) نیز نقل‌ شده‌ است‌،كه‌ روزی‌ «معاویة‌ بن‌ خدیج‌»به‌ عنوان‌خواستگاری‌ به‌ منزل‌ ایشان‌ آمد،امام‌ به‌ وی‌ فرمودند:

«انا قوم‌ لانُزّوج‌ نساءنا حتی‌ تستامرَهن‌ّ؛ما قومی‌ هستیم‌ كه‌ دخترانمان‌ را بدون‌نظر و مشورت‌ با خودشان‌،شوهر نمی‌دهیم‌

 

د) سلام‌ كردن‌ بالحنی‌ محبت‌آمیز

«سلام‌ كردن‌» از بهترین‌ آموزه‌های‌ دین‌ِ مبین‌ اسلام‌ است‌،سلام‌ یك‌ نوع‌ آغازارتباط‌ اجتماعی‌ با دیگران‌ است‌. سلام‌ نمودن‌ به‌ كودكان‌، سبب‌ رشد شخصیت‌ و تقویت‌عزت‌ نفس‌ در آنان‌ می‌شود،امام‌ حسین‌(ع) می‌فرمایند:

«للسلام‌ سبعون‌ حسنة‌،تسع‌ و ستون‌ للمبتدی‌ و واحدة‌ للراد؛سلام‌ كردن‌ هفتادحسنه‌ دارد،شصت‌ و نه‌ حسنة‌ آن‌ برای‌ سلام‌ كننده‌ و یك‌ حسنه‌ و پاداش‌، برای‌ پاسخ‌دهنده‌ است‌

و پیامبر اكرم‌(ص) می‌فرمایند: «پنج‌ چیز را تا لحظه‌ مرگ‌ ترك‌ نمی‌كنم‌ كه‌ یكی‌ ازآنها سلام‌ كردن‌ به‌ كودكان‌ است‌، تا بعد از من‌ نیز به‌ عنوان‌ رسمی‌ رایج‌ باقی‌ بماند

و امام‌ حسن‌(ع) می‌فرمایند: از مروت‌ و جوان‌مردی‌،انسان‌ این‌ است‌... كه‌ حقوق‌دیگران‌ را بپردازد و با بانگ‌ رسا و دل‌پذیر سلام‌ گوید

3 - توجه‌ و احترام‌ به‌ همسر

به‌ گونه‌ای‌ اجتناب‌ناپذیر باید قبول‌ كنیم‌ كه‌ شخصیت‌ همسر می‌تواند سبب‌ رشد وتكامل‌ یا انحطاط‌ خانواده‌ و فرزندان‌ گردد. احترام‌ به‌ همسر از مواردی‌ است‌ كه‌ در تربیت‌فرزندان‌، تأثیری‌ قابل‌ اطمینان‌ دارد. مادری‌ كه‌ در خانه‌ مورد احترام‌ شوهرش‌ قرار گیرد،باروحی‌ سرشار از عاطفه‌ و آرامش‌ و احساس‌، فرزندان‌ خویش‌ را تربیت‌ می‌كند، و در مقابل‌،اگر روح‌ او مورد تهاجم‌ قرار گیرد و به‌ شخصیت‌ وی‌ در منظر فرزندان‌ تحقیر و اهانت‌شود،بدیهی‌ است‌ كه‌ از روان‌ سالمی‌ نخواهد داشت‌.بنابراین‌ آرامش‌ خود را از دست‌می‌دهد و اضطراب‌ و نگرانی‌ او در فرزندان‌ نیز اثر می‌كند. مبتنی‌ بر چنین‌ نكتة‌ ژرفی‌ و براساس‌ تحقق‌ حق‌ همسر است‌ كه‌ روش‌ تربیتی‌ گفتاری‌ و عملی‌ امامان‌ شیعه‌(ع) در این‌باره‌ شكلی‌ از بهترین‌ برخوردها با همسر است‌.

در روز عاشورا هنگامی‌ كه‌«هلال‌ بن‌ نافع‌»عازم‌ جنگ‌ بود،همسر جوانش‌ از رفتن‌او ناراحت‌ شده‌ و به‌ شدت‌ می‌گریست‌،امام‌ حسین‌(ع) متوجه‌ او شده‌ و چنین‌ فرمودند:

ان‌ اهلك‌ لایطیب‌ لها فراقك‌،فلو رأیت‌ ان‌ تختار سرورها علی‌ البراز؛ ای‌ هلال‌!همسرت‌ جدایی‌ تو را نمی‌پسندد، تو آزادی‌ و می‌توانی‌ خشنودی‌ او را بر مبارزه‌ باشمشیرها مقدم‌ بداری‌.

نمونة‌ دیگری‌ كه‌ بیانگر،ارج‌ گذاری‌ پیشوای‌ شهیدان‌ است‌،جایی‌ كه‌ امام‌حسین‌(ع) تكریم‌ و گرامی‌ داشت‌ِ همسر را به‌ دوستانش‌سفارش‌ می‌كند و در پاسخ‌اعتراض‌ آنان‌ كه‌ به‌ فرش‌ها و پرده‌های‌ نو در منزل‌ آن‌ حضرت‌ اعتراض‌ می‌كردند،فرمود:

انا نتزوج‌ النساء فنعطیهن‌ مهورهن‌ فیشترین‌ بها ما شئن‌ لیس‌ لنا فیه‌ شی‌ء؛ ماپس‌ از ازدواج‌، مهریة‌ زنان‌ را پرداخت‌ می‌كنیم‌، پس‌ آنان‌ هر چه‌ را دوست‌ داشته‌ باشندمی‌خرند و ما دخالتی‌ نمی‌كنیم‌.

جالب‌ توجه‌تر از همة‌ مطالب‌ گذشته‌،ابراز محبتی‌ است‌ كه‌ امام‌ حسین‌(ع) به‌فرزند وهمسرشان‌ می‌نماید،آن‌ جا كه‌ در اشعاری‌، بالاترین‌ سطوح‌ تكریم‌ فرزند و همسررا به‌ تصویر می‌كشد و می‌فرمایند:

لعمرك‌ اننی‌ لاحب‌ داراًتكون‌ بها سكینه‌ و الرباب‌ احبها و ابذل‌ جل‌ّ مالی‌ولیس‌ لعاتب‌ عندی‌ عتاب‌

احبها و ابذل‌ جل‌ّ مالی‌ولیس‌ لعاتب‌ عندی‌ عتاب‌ احبها و ابذل‌ جل‌ّ مالی‌ولیس‌ لعاتب‌ عندی‌ عتاب‌

- به‌ جان‌ تو سوگند!من‌ خانه‌ای‌ را دوست‌ دارم‌ كه‌ در آن‌ سكینه‌ و رباب‌ باشند.

- من‌ آنها را دوست‌ دارم‌ و اموال‌ خود را به‌ آنان‌ می‌بخشم‌ و كسی‌ سزاوار نیست‌ كه‌مرا سرزنش‌ كند

4 - گرامی‌ داشت‌ مقام‌ معلّم‌

.

ادامه مطلب

موضوعات

به گالری تصاویر دیدنی پژوهشکده مجازی تربیت اسلامی بنیان خوش آمدید

آرشیو سایت

نظرسنجی

    به نظر شما آیا نظام آموزش و پرورش كشور در حوزه تربیت اسلامی موفق بوده است ؟



آمار وب سایت

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • بازدید ماه آینده :
  • تعداد کل اخبار :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :