تبلیغات
پژوهشکده مجازی تربیت اسلامی بنیان - مطالب کرسی های آزاداندیشی ، دیدگاه ها ، راهکارها ، موانع و انتظارات از (حوزه و دانشگاه)

پژوهشکده مجازی تربیت اسلامی بنیان

کرسی نظریه پردازی تربیت اسلامی - دکتر علی قائمی 

برگزاری کرسی نقد و مناظره با سخنرانی استاد فرزانه جناب آقای دکتر علی قائمی و سایر اندیشمندان عرصه تربیت اسلامی توسط پژوهشکده مجازی تربیت اسلامی بنیان :

 21 شهریورماه 1391 - ساعت 17 الی 19 بعد از ظهر 

مكان : مشهد مقدس ، میدان آزادی به سمت میدان تلوزیون ، جنب دانشگاه فردوسی ، مركز تربیت معلم شهید بهشتی ، اتاق شورای ساختمان شهید خورشیدی ، پژوهشكده بنیان

اطلاعات تکمیلی متعاقبا اعلام می گردد

بیانات در آغاز درس خارج فقه   31/06/1370

...(پ 48)مسأله‌ى پانزدهم این است كه در امتحانات طلاب - كه بسیار هم مهم است - ممتحنان باید با روش خود، طلاب را از غور بى‌حاصل در بعضى از كارهاى كوچك و ریز و عبارتها و ریزه‌كاریها و پرداختن به حواشى و امثال اینها برحذر بدارند و بیرون بكشند. این‌طور نباشد كه طلبه خیال كند اگر بخواهد امتحان بدهد، بایستى مثلا این‌گونه در جزییات دقت بكند و این ریزه‌كاریها را بداند، و نتیجتا از آن مسائل اصلى باز بماند. البته در درسها هم باید این نكته رعایت شود، اما عمده در امتحان است. نه تنها طلاب را بایستى از غور بى‌حاصل در بعضى از كارهاى كوچك برحذر بدارند، بلكه بیشتر باید آنها را به تحقیق، به تفحص، به آزاداندیشى، به سعه‌ى مسائل مورد نظر و نوآورى سوق بدهند.

پیام به نخستین كنگره‌ى علمى، تخصصى دائرةالمعارف فقه اسلامى   14/11/1372

...(پ 7) با پیشرفت فنى و صنعتى و علمى بشر كه بر روى همه‌ى شؤون زندگى وى اثر گذارده و سرعت حوادث و پدیده‌هاى نوین را نسبت به روزگار گذشته چند و چندین برابر كرده است، تعداد موضوعاتى كه در معرض پاسخگویى فقه قرار مى‌گیرند و فقه باید حكم شرعى آنها را بیان كند نیز به همین نسبت افزایش مى‌یابد. بى‌شك سرچشمه‌هاى فقه و نیز شیوه‌ى فقاهت براى فهم حكم این موضوعات كافى است، ولى شناخت موضوعى آنها و تحقیق و تدقیق لازم براى تطبیق موضوع با عناوین كلى در فقه و استدلال مناسب و خلاصه بهترین روش براى درك حكم شرعى آن، كارى مهم و راهى دراز است. همچنین اى بسا موضوعاتى كه در فقه مطرح گشته و حكم آن واضح است؛ ولى امروزه، موضوع چنان تحول و تطورى یافته كه به آسانى نمى‌توان حكم آن را از آنچه در گذشته گفته شده است دانست. در چنین مواردى است كه فقهاى عصر باید با روشن‌بینى و احاطه‌ى علمى و پایبندى به روش فقاهت از یكسو، و آزاداندیشى و شجاعت علمى از سوى دیگر، مفاهیم جدیدى را در فقه، كشف كرده و احكام تازه‌یى را با استناد به كتاب و سنت، عرضه كنند. و این تكمیل فقه است. علاوه بر اینها، استفاده از سبكهاى نوین در تدوین و نگارش كتب و رساله‌هاى فقهى، عمومى و تخصصى، و نیز استفاده از روشهاى تحقیق فنى و علمى جدید و حتى استفاده از روشهاى پیشرفته‌ى بحث علمى و به كار بردن ابزارهایى كه امروز در تسهیل كار علمى داراى سهم مؤثرى است، همه‌ى اینها به وظیفه‌ى تكمیل فقه كمك مى‌كند.

بیانات در دیدار اعضاى مجلس خبرگان 15/06/1380

...البته امروز خیلى كار مى‌شود. بنده از جمله‌ى كسانى هستم كه تقریبا بیشترین اطلاع را از آنچه كه در سطح حوزه‌ها در این زمینه صورت مى‌گیرد، دارم. از گوشه و كنار مى‌آیند و ما كارهاى آنها را مى‌بینیم. البته حجم مطلق كارها خوب، اما حجم نسبى آنها كم است؛ یعنى نسبت به آنچه كه باید باشد، هم از لحاظ كمیت و هم از لحاظ كیفیت، كم است. امروز حكومت اسلامى و ولایت فقیه جزو واضحات فقه اسلامى و اعتبارات عقلایى است؛ یعنى اگر انسان بخواهد با تكیه به اعتبارات عقلایى حرف بزند، این نظریه جزو روشنترین و واضحترین و قابل دفاعترین نظریه‌هاست؛ اما این را با شیوه‌هاى گوناگون - با تشبیه آن به حكومت كلیسا و حكومت سلطنتى و غیره - در ذهنها مخدوش مى‌كنند. اینها مبارزه لازم دارد.

(پ 17)من علاج كار را در این مى‌بینم: امروز نیروهاى اسلامى و مؤمن كم نیستند؛ بحمدالله فراوانند. ما نمى‌توانیم امروز را با اول انقلاب مقایسه كنیم…. امروز در كشورهایى كه ما مى‌شناسیم، جمهورى اسلامى از لحاظ پشتیبانى مردم از نظام و مسؤولان، انصافا یا بى‌نظیر است یا كم نظیر. از این فرصت باید استفاده كرد. هم در زمینه‌ى نظریه‌‌پردازیها و تحكیم نظریه و هم در زمینه‌ى عمل، همت و تلاش كنیم.

بیانات در دیدار اعضاى انجمن اهل قلم 07/11/1381

......اگر بخواهیم رشد كنیم، بایستى بتوانیم در فضاى لایتناهى فكر بال و پر بزنیم؛ باید حركت كنیم. اگر بخواهیم در اقتصاد، فرهنگ، علوم انسانى، فلسفه و در همه‌ى زمینه‌هاى علمى و فرهنگى در چارچوب آن نظرى كه فردى در جایى گفته و یك عده طرفدار هم پیدا كرده و حالا مترجمى آن را ترجمه كرده یا خود ما آن را یاد گرفته‌ایم؛ یعنى در چارچوب آن فكر به‌عنوان یك شى‌ء مقدس غیرقابل دست زدن، حركت كنیم، این آزاداندیشى نیست، بلكه دنباله‌ى «كاغذباد» شدن است. ما در مشهد به این بادبادكها، كاغذباد مى‌گوییم. خیال مى‌كند در هوا پرواز مى‌كند، اما دنباله‌ى كاغذباد است، نخ آن هم دست یكى دیگر است. این كار آزاداندیشى نیست. محیط آزاداندیشى، محیط خاصى است كه باید آن را ایجاد كرد؛ آن هم كار شماهاست. البته به نظر من، گفتگوى آزاد باید از حوزه و دانشگاه شروع شود.

(پ 14)ببینید؛ جمهورى اسلامى آزادى را به معناى حقیقى كلمه وارد جامعه‌ى ما كرد؛ اما استفاده از آزادى ادبى دارد. ما ادب استفاده از آزادى را هم باید یاد بگیریم و یاد بدهیم. این هم وظیفه‌ى جمهورى اسلامى است. عده‌اى به نام آزاداندیشى مرزهاى فضیلت و حقیقت را لگدكوب كرده‌اند و به نام آزاداندیشى و نوآورى، همه‌ى اصول مقدس حقیقى را نادیده گرفته یا تحقیر و یا مسخره كرده‌اند. یك عده هم به‌صورت عكس‌العملى یا به‌خاطر مسائل دیگرى كه در ذهنشان بود، به پایه‌هایى چسبیدند كه باید بر روى آن پایه‌ها نوآورى مى‌شد. نبایستى به آنچه كه گفته شده، اكتفا كرد و متحجر شد؛ یعنى تحجر در مقابل مرز شكنى و افراط در مقابل تفریط. همچنان كه بعضى در محیط سیاسى، فاصله‌ى بین هرج و مرج و دیكتاتورى را اصلا قبول ندارند و معتقدند كه در جامعه یا باید هرج و مرج باشد یا دیكتاتورى! كأنه از این دو خارج نیست. در عرصه‌ى فرهنگى هم همین‌طور: یا باید هرج و مرج و كفرگویى و اهانت به همه‌ى مقدسات و ارزشهاى مسلم و مستدل شود و یا باید ذهنها بسته شود و تاكسى حرف تازه‌اى زد، فورا همه او را هو كنند و علیه او جنجال نمایند! كأنه هیچ حد وسطى بین این دو وجود ندارد. ما باید آن حد وسط، همان «امر بین الامرین» و تعادل را پیدا كنیم. البته این هم از راه گفتگوى محترمانه، عاقلانه، منصفانه و با استدلال، عملى است. این كار هم باید در حوزه و در زمینه‌ى مسائل حوزه، در زمینه‌ى فقه، فلسفه، كلام و دیگر علوم رایج حوزه انجام گیرد و هم در دانشگاه.

...(پ 21)خوب؛ براى این‌كه انسان به قله برسد، راه وجود دارد؛ باید آن راه را شناخت. هیچ مانعى ندارد كه ما یك نقشه‌ى راهنما داشته باشیم و بگوییم راههایى كه به قله مى‌رود، اینهاست و این نقشه‌ى راهنما را در جیبمان نگه‌داریم و از آن حفاظت كنیم. این‌كار به معناى این نیست كه ما متحجریم، بلكه به معناى این است كه ما عاقلیم و مى‌دانیم كه بدون این نقشه‌ى هدایت، حركت كردن نااندیشیده ما را به سقوط منتهى خواهد كرد. بنابراین، این كارها لازم است. امروز ما احتیاج مبرمى داریم به این‌كه تفكر آزاداندیشانه - كه با آن فرهنگ و علم تولید خواهد شد و گسترش و توسعه‌ى واقعى پیدا خواهد كرد - در جامعه رشد پیدا كند و بتواند استعدادهاى افراد را به سمت خود جذب نماید. امیدواریم كه عناصر مستعد، با همت و با توكل - چه در حوزه، چه در دانشگاه و چه در مجموعه‌هایى مثل مجموعه‌ى شما - قدر این كارها را بدانند. شما در مجموعه‌ى خودتان اصلا شك نكنید كه نفس این جمع شدن دور هم یك نعمت بزرگ و یك كار حقیقى است كه انجام گرفته است. مبادا بگذارید این كار، باطل و ضایع شود. از آن استفاده كنید و ان‌شاءالله كارهاى بعدى را بر این اساس مترتب نمایید.

نامه جمعى از دانش‌آموختگان و پژوهشگران حوزه علمیه به رهبر معظم انقلاب

بسمه تعالی

محضر رهبر معظم انقلاب اسلامی حضرت آیت‌الله خامنه ای ادام‌الله توفیقاته

با عرض سلام و ادب

سخنان مکرر حضرتعالى و به‌‌ویژه بیانات ارزشمند شما در دیدار اعضای محترم انجمن قلم (مورخه ۸/۱۱/۸۱) در تشویق به نهضت علمی و آزاداندیشی، یک فراخوان تاریخی است که اگر به درستی از سوی نخبگان و متصدیان فرهنگ کشور، درک و تعقیب گردد، نقطه‌ی عطفی در حیات انقلاب بوده و اگر بی‌پاسخ بماند، علامت سؤال و تعجب بر رفتار همگان است.

امام راحل (قدس سره) بارها از ضرورت تحول هدایت شده در حوزه و دانشگاه، سخن گفتند. مصلحانی چون شهید مطهری و شهید بهشتی نیز در این راه سرمایه‌گذاری کردند و شخص حضرتعالی از سال‌های پیش از انقلاب تا هم‌اکنون، بارها و بارها تحول حساب شده در حوزه، اجتهاد دینی و نواندیشی علمی، جنبش نرم‌افزاری برای تولید انبوه علم در حوزه و دانشگاه را جزء آرمان‌های اصلی انقلاب دانسته‌اید و بارها به آزاداندیشی توأم با انضباط و گفتگوی توأم با اخلاق، دعوت کرده‌اید.

اینک دهه‌ی سوم از یک انقلاب پیروز و یک حکومت جدید را تجربه می‌کنیم که علیرغم همه‌ی مدل‌های تحمیلی جهان، متولد شده است. گرچه پیشرفت‌های مهمی در ۲۴ سال گذشته، حادث شده و حوزه و دانشگاه، رشد غیر قابل انکاری داشته‌اند اما روشن است که این مقدار، برای کاری که در پیش است و برای برداشتن موانع بعدی از سر راه نظام‌سازی و جامعه‌پردازی، هرگز کافی نبوده و این موجودی، در برابر سیل ترجمه و هجوم رسانه‌ای غرب و کمیت بالای تولید و تبلیغ آن در حوزه‌ی فکر و اخلاق و حقوق و حکومت و در فرهنگ زندگی و خانواده و اقتصاد و حتی روش تغذیه و لباس، به قدر کافی، کاری از پیش نخواهد برد و در درازمدت، برخی دستاوردهای پیشین نیز با خطر ارتجاع به فرهنگ وابستگی پیش از انقلاب، مواجه خواهد بود. تنها راه پیش پای ما، ارتقای کمیت و کیفیت در تولید فکر و علم در حوزه و دانشگاه است و تا وقتی که «تولید» بر ترجمه و تکرار و نیز «اجتهاد» بر تقلید، فزونی نیابد، سیر جوامع اسلامی همچنان قهقرائی خواهد ماند و امت اسلام و ملت ایران علیرغم همه‌ی فداکاری‌ها در صحنه‌ی تمدن، فرودست خواهند بود.

یکی از عوامل اصلی زمینه‌ساز برای تولید «علم و نظریه» و نهضت نرم‌افزاری، همانا سالم‌سازی گفتگوها و سپس تضمین بقای این فضای سالم و علمی برای مباحثه و گفتگوست؛ زیرا آنگاه که تعادل در کار نباشد، جامعه‌ی علمی و فرهنگی ما در نوسان بین «سکوت» و «هرزه‌گوئی» خواهد پژمرد. حوزه و دانشگاه برای رشد، به فضائی دور از افراط و تفریط نیازمندند که در آن، از سوءظن و بدبینی و ضیق صدر و از کفرگوئی و بی‌ادبی و حریم‌شکنی، خبری نباشد؛ فضائی باز و اسلامی که در آن نه به محض شنیدن فکر تازه، به یکدیگر تهمت و افترا بزنیم و نه تحت عنوان «نواندیشی»، مرزهای حقیقت و فضیلت را برچینیم و ترک اصول کنیم. در این فضاست که تفاوت «اصول‌گرائی» با «تحجر» و تفاوت «نواندیشی» با «بدعت‌گذاری» روشن خواهد شد. جامعه‌ی دینی به «آزادی» بدون هرج و مرج و به «ارزش‌باوری» بدون قشری‌گری، نیاز مبرم دارد و برای مبارزه با افراط و تفریط، بهترین و شاید تنها راه حل، همانا تعریض و تضمین مسیر «تعادل» است. از بزرگانی چون شما که برای آزادی بمثابه یک ارزش اسلامی، سالها زندان و تبعید را تحمل کرده‌اند، بارها شنیده‌ایم که آزادی، نه تنها دادنی و گرفتنی بلکه آموختنی است. آنچه امروز ضرورت فوری دارد، همین نهادینه کردن آزادی‌های فراهم آمده در جمهوری اسلامی و ترویج ادب استفاده از آن است که باید از راه نهادسازی برای گفتگوهای شفاف و مستدل در همه‌ی قلمروهای علمی و دینی در دانشگاه و حوزه صورت گیرد؛ به‌نحوی که صریحاً تحت‌الحمایه‌ی نظام باشد و فرهنگ «مناظره و اجتهاد و تولید نظریه» را حمایت و هدایت و بلکه تشویق کند.

بی‌شک فرهنگ «تولید علم»، یک فرهنگ ریشه‌دار اسلامی است که به جامعه‌ی دینی بالنده تر و حکومت دینی پیشروتر خواهد انجامید و روشن است که اگر فضای علمی، نهادینه نشود، ما هرگز تولید نرم‌افزار علمی و دینی به قدر لازم نخواهیم داشت و بدون این نرم‌افزار، تداوم «حکومت دینی» در عصر تراکم نرم‌افزارهای غیردینی و ضددینی، بسیار مشکل و احیاناً صوری خواهد شد. «مناظره و نظریه‌پردازی» در چارچوب محکمات اسلام و با رعایت اخلاق و منطق علمی، یک ارزش دیرینه در فرهنگ اسلام و یک روال جاری در حوزه‌های علمیه بوده است و تاریخ فقه، اصول، کلام، تفسیر و فلسفه و سایر معارف دینی ما اعم از عقلی و نقلی، سرشار از «مناظره و نظریه‌پردازی» است و اصولاً مفاخر علمی حوزه، همواره با نقد نظریات دیگران، زمینه‌ی رشد و شکوفایی یافته‌اند.

اگرچه هم‌اکنون نیز «مناظرات و نظریه‌پردازی» کما بیش در جامعه‌ی علمی ما جریان دارد اما چون به درستی نهادینه، قانونمند و گاه حمایت و هدایت نمی شود و جمع‌بندی دقیقی از آن‌ها صورت نمی‌گیرد و به تجربه‌ی انباشته تبدیل نمی شود، عملاً کم‌تأثیر شده و در نتیجه، به‌تدریج مجتهدان و مولدان و صاحبان خرد و دل به نفع پاچال‌داران، سیاسی‌کاران و مترجمان و یا متحجران، صحنه را ترک می‌کنند و آنگاه فرصت‌طلبانی که با طرح خام و ناقص مسائل تخصصی در قلمروهای غیرتخصصی و با عدم پاسخگوئی و نیز تبدیل فکر و نظریه به ابزار عوام‌فریبی، عملاً فضای علمی و فرهنگ دینی را تحت‌الشعاع جنجالهای ضددینی و غیرعلمی قرار می‌دهند، فضای فرهنگی کشور را عقیم، غیرمولد و صرفاً پُر سر و صدا و کم‌محتوی می‌سازند و این نوسان میان افراط و تفریط، همچنان ادامه خواهد یافت و مفاهیم جدیدی تولید نخواهد شد و ما همچنان مصرف‌کننده‌‌ی فرهنگ و تمدن دیگران باقی مانده و تحقیر خواهیم شد.

اینک فرصت را مناسب می‌دانیم و از حضرتعالی که خود در این قلمرو، فتح باب فرموده‌اید، می‌خواهیم که در این زمینه، عملاً نیز راهنمائی و مساعدت بفرمائید تا شاید با یک بسیج عمومی و حمایت نهادینه از سوی تصمیم‌گیران فرهنگی و متصدیان محترم حوزه و دانشگاه در جهت ایجاد «کرسی‌های آزاد علمی» با حضور هیئت‌های منصفه‌ی علمی و تخصصی و در محضر وجدان عمومی حوزه و دانشگاه، شاهد «طرح منطقی ایده‌ها»، رواج بازار «نظریه‌پردازی و نوآوری روشمند» و نیز «مناظره‌های علمی و قانونمند و نتیجه‌بخش و فارغ از غوغاسالاری» و «نهادسازی برای اجابت پرسش‌های جدید» و در نتیجه «تولید نرم‌افزار علمی و دینی» در حوزه و دانشگاه بیش از قبل باشیم. آرزو می‌کنیم که پاسخ این نامه در آستانه‌ی جشن بیست و چهارمین سالگرد انقلاب اسلامی، بشارتی باشد که به جامعه‌ی علمی حوزه و دانشگاه داده می‌شود.

بدیهی است که در مورد چگونگی اجرای چنین طرحی، پیشنهادهای عملی نزد امضاکنندگان این متن و سایر همفکران در حوزه و دانشگاه وجود دارد که نهادهای مسئول می‌توانند، پیگیری کنند.

والأمر إلیکم

والسلام علیکم و رحمةالله و برکاته

جمعی از دانش‌آموختگان و پژوهشگران حوزه‌ی علمیه

۱۳/۱۱/۸۱

علیرضا اعرافی، حسن رحیم‌پور ازغدی، صادق لاریجانی، رسول جعفریان، محمدسروش محلاتی، جواد محدثی، محسن قمی، حمید پارسانیا، سیدعباس صالحی، عبدالرضا ایزدپناه و محمدتقی سبحانی. (۱۰)

موضوعات

به گالری تصاویر دیدنی پژوهشکده مجازی تربیت اسلامی بنیان خوش آمدید

نظرسنجی

    به نظر شما آیا نظام آموزش و پرورش كشور در حوزه تربیت اسلامی موفق بوده است ؟



آمار وب سایت

  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • بازدید ماه آینده :
  • تعداد کل اخبار :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :